دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی

به گزارش خبرنگار وب‌دای دانشگاه، دکتر شاهین آخوندزاده در دوازدهمین همایش رؤسا و کارشناسان ادارات علم‌سنجی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور «علم‌سنجی هوشمند؛ تاب‌آوری نظام سلامت و امنیت پایدار»، با اشاره به جایگاه پژوهش در نظام آموزش عالی اظهار کرد: پژوهش همچنان یکی از ارکان اصلی دانشگاه است، اما ارزیابی عملکرد پژوهشی نباید صرفاً به تعداد مقالات، میزان استناد یا شاخص‌هایی مانند ضریب تأثیر محدود شود.

 

وی با اشاره به اهمیت علم‌سنجی افزود: سامانه‌های علم‌سنجی در سال‌های گذشته امکان ارزیابی و مقایسه فعالیت‌های علمی پژوهشگران و دانشگاه‌ها را فراهم کرده‌اند، اما این نظام‌ها همچنان با چالش‌هایی مواجه‌اند؛ از جمله اینکه اطلاعات برخی پژوهشگران یا مقالات به‌درستی در سامانه‌ها ثبت نمی‌شود یا سوابق علمی افراد پس از مهاجرت و تغییر محل فعالیت، نیازمند به‌روزرسانی است.

 

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت تأکید کرد: با وجود این چالش‌ها، ایجاد سامانه‌های علم‌سنجی گام مهمی در ارزیابی فعالیت‌های علمی بوده است؛ اما اکنون باید یک گام فراتر رفت و پرسید که دانش تولیدشده چه اثری بر جامعه گذاشته است.

 

از مقاله تا اثرگذاری اجتماعی

 

دکتر آخوندزاده با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه به ارزیابی پژوهش گفت: ممکن است یک پژوهشگر مقالات متعددی منتشر کرده و استنادهای قابل توجهی نیز به آثار او صورت گرفته باشد، اما پرسش مهم این است که این دانش تا چه اندازه به کاربست، حل مسئله، سیاست‌گذاری یا بهبود خدمات منجر شده است.

 

وی «ترجمان دانش» را یکی از الزامات حرکت دانشگاه‌های علوم پزشکی به سمت نسل چهارم دانست و گفت: در دانشگاه نسل چهارم، تولید علم پایان کار نیست؛ بلکه دانش باید به زبان قابل فهم در اختیار گروه‌های مختلف جامعه قرار گیرد و بتواند به تصمیم و اقدام تبدیل شود.

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت افزود: هدف نهایی نظام دانشگاهی و پژوهشی در حوزه علوم پزشکی باید کمک به افزایش امید به زندگی و ارتقای کیفیت زندگی مردم باشد. بنابراین، ارزش یک فعالیت پژوهشی تنها در انتشار آن در یک مجله علمی خلاصه نمی‌شود، بلکه میزان تأثیرگذاری آن بر سلامت جامعه نیز اهمیت دارد.

 

ابزارهای ترجمان دانش

 

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با اشاره به ابزارهای مختلف ترجمان دانش اظهار کرد: ویدئوهای آموزشی، محتوای دیجیتال، بروشورها، رسانه‌ها، پادکست‌ها و شبکه‌های اجتماعی می‌توانند در انتقال یافته‌های علمی به گروه‌های مختلف جامعه نقش داشته باشند.

 

آخوندزاده با اشاره به تفاوت مخاطبان ترجمان دانش ادامه داد: برای پزشکان و متخصصان می‌توان از ابزارهای تخصصی‌تر استفاده کرد؛ برای مدیران و سیاست‌گذاران باید پیام پژوهش را به‌گونه‌ای ارائه کرد که در تصمیم‌گیری قابل استفاده باشد و برای بیماران و عموم مردم نیز باید از زبان ساده و ابزارهای ارتباطی متناسب با این گروه‌ها بهره گرفت.

 

وی همچنین به روندهای جدید در انتشار و ترویج علمی در مجلات معتبر اشاره کرد و گفت: در برخی مجلات علمی، در کنار انتشار مقاله، خلاصه‌ای قابل فهم از یافته‌های پژوهش نیز برای مخاطبان عمومی تهیه می‌شود. انتشار محتوای علمی ساده‌سازی‌شده در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی نیز می‌تواند دامنه اثرگذاری پژوهش را افزایش دهد.

 

ضرورت بازنگری در نظام ارزیابی پژوهش

 

آخوندزاده با اشاره به ضرورت اصلاح نظام ارزیابی فعالیت‌های علمی گفت: اگر دانشگاه‌ها می‌خواهند به دانشگاه نسل چهارم تبدیل شوند، باید شاخص‌هایی برای سنجش اثرگذاری دانش نیز در کنار شاخص‌های متعارف علم‌سنجی مورد توجه قرار گیرد.

 

وی افزود: پژوهش زمانی به نقطه مطلوب می‌رسد که دانش تولیدشده بتواند در اختیار جامعه قرار گیرد، در سیاست‌گذاری مورد استفاده قرار شود، به تغییر رفتار کمک کند یا به بهبود عملکرد و خدمات منجر شود.

 

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت از برنامه این معاونت برای توجه بیشتر به شاخص‌های ترجمان و اثرگذاری دانش در نظام ارزیابی خبر داد و اظهار کرد: تلاش می‌شود در آینده، شاخص‌های مرتبط با ترجمان دانش نیز در سامانه‌های ارزیابی فعالیت‌های علمی مورد توجه قرار گیرد تا پژوهشگران علاوه بر انتشار مقاله و دریافت استناد، بابت اثرگذاری واقعی دانش تولیدشده نیز ارزیابی شوند.

وی با اشاره به ظرفیت بالای پژوهشگران علوم پایه گفت: نباید فعالیت‌های ارزشمند پژوهشگران علوم پایه را صرفاً با تعداد مقالات ارزیابی کرد. برخی پژوهشگران ممکن است سال‌ها فعالیت علمی داشته باشند و آثار آنها در کتاب‌های دانشگاهی، راهنماهای بالینی، محتوای آموزشی، رسانه‌ها و منابع علمی مورد استفاده قرار گرفته باشد؛ اینها نیز باید در ارزیابی اثرگذاری علم دیده شود.

 

دانشگاه نسل چهارم باید دانش را به تصمیم و سیاست تبدیل کند

 

معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت حرکت دانشگاه‌های علوم پزشکی به سوی نسل چهارم گفت: ترجمان دانش با انتشار دانش پایان نمی‌یابد؛ بلکه مسیر مطلوب آن است که دانش به تصمیم، تصمیم به سیاست، سیاست به رفتار و در نهایت به پیامد قابل اندازه‌گیری برای جامعه تبدیل شود.

دکتر آخوندزاده با بیان اینکه این مسیر، دانشگاه را به سمت نسل چهارم شدن هدایت می‌کند، اظهار کرد: دانشگاه نسل چهارم دانشگاهی است که دانش تولیدشده در آن صرفاً در مقالات و مجلات علمی باقی نمی‌ماند، بلکه به جامعه منتقل شده و در حل مسائل، تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و ارتقای کیفیت زندگی مردم مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

وی افزود: در حوزه علوم پزشکی، این موضوع اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا دانشگاه‌ها علاوه بر آموزش و پژوهش، با ارائه خدمات بهداشتی و درمانی ارتباط مستقیم با جامعه دارند و باید بتوانند دانش تولیدشده را در مسیر بهبود سلامت و کیفیت زندگی مردم به کار گیرند.

دکتر آخوندزاده با اشاره به آغاز سال تحصیلی و ضرورت حفظ پویایی محیط دانشگاه گفت: باید مراقب باشیم فضای حاکم بر دانشگاه‌ها به سمت ناامیدی سوق پیدا نکند. دانشگاه و دانشجو برای حرکت رو به جلو به نشاط، امید و انگیزه نیاز دارند و چراغ پژوهش باید روشن بماند تا دانشگاه شاداب و دانشجویان امیدوار و فعال باشند.

پایان پیام/